خورشید حق

صوفيان كيستند؟

rightsun1 — Sun, 20 Dec 2009 18:08:56 GMT

صوفيان كيستند؟

با تعريفي كه از صوفيه كرديم، بايد بگوييم كه: صوفيان آن كسانند كه همواره مي كوشند "نفس" خود را بپالايند و خود را از آلايش هاي دروني و ريا و تزوير و نيز بندگي و خداوندي برهانند و آن را بدين طريق فاني سازند، تا خود را به مرحله ي بقا در خدا برسانند.

بديهي است هر قومي – به ويژه- وقتي مرام يا عقيده اي در ميان باشد، نامي براي خود اختيار مي كنند و آن نام بيان كننده ي هدف و مقصود آن جماعت و فرقه به شمار مي رود.

ناسيوناليسم، كمونيسم، ماترياليسم، رئاليسم، ايده آليسم و پراگماتيسم و هزاران نام از اين دست، همه نشان دهنده مرام و عقيده اي است كه صاحبان اين مكاتب دارند. از اين روي، ناچار صوفيان نيز براي گزينش اين نام دليلي داشته اند. در اين نكته كه چرا اين مردم خود را صوفي ناميده اند، بحث هاي زياد كرده، علت هاي گوناگون آورده اند.

پيش از هر چيزي بايد گفت كه صوفي، واژه اي غير قرآني است، يعني در قرآن مجيد نيامده است.

سهروردي مي گويد: صوفي اهل قرب است. در حالي كه اين اسم در شرق و غرب اسلامي به هيچ يك از اهل قرب اطلاق نشده، چه در بلاد مغرب و تركستان و ماوراء النهر نيز اهل قرب بسيار بوده اند ولي صوفي ناميده نمي شده اند، چه جامه ي پشمين نمي پوشيده اند.

- الف: تصوف و صوفي مشتق از كلمه "صوف" تازي به معني "پشم" است و صوفي يعني: پشمينه پوش، و تصوف و صوفيگري، يعني پشمينه پوشي. و در زبان فارسي نيز اين دو كلمه را به همين معني زياد به كار برده اند.علت انتساب اين قوم نيز به پشمينه پوشي اين بوده است كه از پيش اين لباس، پوشاك زاهدان و پرهيزگاران و نيكان به شمار مي رفته است و صوفيان نيز اين پوشاك را براي خود برگزيده اند.

- يك عده ي ديگر مي گويند: تصوف و صوفي از صفا برآمده است زيرا صوفي كسي است كه با صفا و پاك درون باشد و تصوف يعني صافي شدن از آلايش ها و آلودگي هاي جهان مادي. البته از نظر دستوري اين نظر درست نيست؛ زيرا برآمدن صوفي و تصوف از صفا و قواعد زبان تازي سازگار نيست؛ گويا برخي از صوفيان نيز از پشمينه پوشي و نسبت بدان خوشنود نبوده اند و انتساب خود را به "صفا" بيشتر مي پسنديده اند.

البته گاهي هم در سخنان صوفيان و ساير نويسندگان "زاهد"، "عارف"، "صوفي" و "عابد" به كار مي رود ولي فرقي ميان آنها نمي نهند. در حالي كه اين اوصاف متفاوتند و نبايد به جاي يكديگر به كار رود.

البته صوفي غير از اين معني، لقب و شهرت برخي از مشاهير ديگر نيز هست، مانند جابربن حيان صوفي ( قرن دوم ه.ق ) و عبدالرحمن صوفي ( حدود 360 ه.ق ) كه شهرت آنها بدين عنوان، به احتمال زياد به سبب صوفي بودن ايشان نبوده است.

و نيز در روزگار صفويه، لفظ صوفي، تقريبا مترادف قزلباش، غالبا مريدان شيخ صفي الدين اردبيلي ( وفات 736 ه.ق ) و اولاد و احفاد او اطلاق مي شد و مخصوصا بيشتر عنوان افراد و خانواده هايي از قزلباش مي شد كه سابقه ي ارادت ديرين به سلطان صفوي – كه مرشد كامل و صوفي اعظم خطاب مي شد – داشتند.

نقل است كه چون مادرش او را به مدرسه فرستاد و در زماني كه او به اين سوره ي لقمان رسيد " ان اشكر لي و لوالديك" يعني حق تعالي مي گويد: شكر كن مرا و شكر گوي مادر و پدر را. از استاد خود معني اين جمله را پرسيد. چون استاد معني آن را گفت اين آيه به دل او نشست لوح (دفتر) خود را بنهاد و از استادش اجازه خواست و به خانه رفت.

مادر گفت: يا طيفور، به چه كار آمده اي؟ اتفاقي پيش آمده است؟

بايزيد گفت: نه. بدين آيه رسيدم كه حق تعالي مي فرمايد به خدمت خويش (خدا) و به خدمت تو (مادر)من در دو خانه كدخدايي چون كنم؟ اين آيت برجان من آمده است. با خدا از درخواه تا همه تا همه آن تو باشم. يا مرا به خدا بخش تا همه آن تو باشم.

مادر گفت: تو را در كار خدا كردم و حق خود به تو بخشيدم.

روزه داران ماه نو بینند و ما ابروی دوست

rightsun1 — Sun, 20 Sep 2009 17:53:02 GMT

برای دریافت عکس فوق با کیفیت بالاتر اینجا کلیک کنید

وبلاگ خورشید حق عید سعید فطر را خدمت مولی معظم حضرت حاج دکتر نور علی تابنده مجذوب علیشاه ارواحنا فداه ، مشایخ بزرگوار ایشان، عزیزان ایمانی و مسلمین جهان تبریک عرض مینماید

دراویش سلسله نعمت اللهی گنابادی وسیاست(قسمت دوم)

rightsun1 — Mon, 07 Sep 2009 06:34:27 GMT

(قسمت دوم مصاحبه با حمید رضا مرادی از مدیران سایت مجذوبان نور)

س : علل ایجاد بحران درحوزه های سیاسی و اجتماعی کشورازجمله برخورد با دراویش چیست ؟

ج : عدم اجرای دقیق قانون اساسی و خلاء ها و ابهامات موجود در اصول آن ، تبعیض های ناروا در قوانین ، تنگ نظری و اعمال سلایق شخصی در اجرای قانون توسط مجریان امر، تحجرو جمود فکری در ساختار فرهنگی جامعه ، وجود نیروهای فراقانونی وذی نفوذ در ارکان قدرت و نهادهای موازی با حاکمیت، مشکلات عدیده و ناهماهنگی در برنامه ریزی های اقتصادی ،فرهنگی و سیاسی از جمله علل ایجاد بحران در عرصه های اجتماعی و سیاسی است.

ادامه متن در ادامه مطلب . . .

ممانعت از دفن یکی از دراویش در مزارسلطانی بیدخت

rightsun1 — Mon, 07 Sep 2009 06:32:56 GMT

به گزارش خبرنگار سایت مجذوبان نور ، روز گذشته حسین سلطاندوست یکی از دراویش سلسله نعمت اللهی گنابادی ساکن بیدخت ، دار فانی را وداع گفته و صبح امروز، یکشنبه 15 شهریورماه 1388 در گورستان جعفر آباد بخاک سپرده شد . نکته حائزاهمیت آن بود که یک مینی بوس از نیروهای لباس شخصی و چند تن از پرستل نیروی انتظامی از صبح امروز و از ابتدا تا پایان به خاکسپاری متوفی ، مراسم را زیر نظر و در کنترل کامل داشتند .

در ادامه این خبر آمده است : بنا به اظهار مطلعین و شاهدان عینی ، صبح امروز ماموران کلانتری مرکزی بیدخت به منزل متوفی مراجعه و از خانواده وی جهت عدم دفن، در مزار سلطانی بیدخت، تعهد می گیرند .

گفتگوی اختصاصی با حضرت آقای مجذوب علیشاه - سلوک عرفانی در دوره مدرن (بخش دوم)

rightsun1 — Thu, 03 Sep 2009 14:26:08 GMT

سلوك عرفانى در دوره مدرن(بخش دوّم)

گفتگو با جناب آقاى حاج دكتر نورعلى تابنده (مجذوب‏عليشاه) ***

14 ـ چقدر مشكلات و معضلات اقتصادى و اجتماعى مى‏تواند دخالت داشته باشد در عدم دائم‏الذكر بودن؟ يعنى اگر اگر كسى نيّتش اين باشد كه حتّى در كارهاى ظاهرى‏اش مثل سر كلاس درس رفتن، خدا را درنظر داشته باشد، آيا اين مى‏تواند ذكر باشد؟ آيا اگر كارهاى دنيايى را به نيّت خدايى انجام دهيم مى‏توانيم اسمش را ذكر بگذاريم؟

بله، اين عبادت و ذكر است براى اينكه هر كارى كه براى خدا مى‏كند به ياد خدا است منتها نه ذكر به‏معناى خاصّ آن. او در آن‏صورت هر كارى كه بكند ياد خداست.

15 ـ پس مى‏توانيم بگوييم آن دستور سلوكى كه داده مى‏شود، درواقع تمرينى است براى اينكه سالك در همه‏حال به ياد خدا باشد ولى آن وضعيّت در حالت عادى ممكن نيست امّا مى‏تواند مثل تمرين مقدّماتى باشد كه به يك ورزشكار مى‏دهند تا آن ورزش خاص را انجام دهد.

آن دستور سلوكى مثل تمرين و ورزشى است كه يك ورزشكار انجام مى‏دهد ولى آن تمرين هدف نيست، بلكه ورزش و تمرين مى‏كند كه عضلاتش قوى شود تا مثلاً بتواند بدود، پس صرفا قوى شدن عضلات هدف نيست امّا اگر عضلات قوى شود به چه درد مى‏خورد؟ براى اينكه بتواند بدود. دستوراتى هم كه به سالك مى‏دهند براى اين است كه عضلاتش قوى شود و بدود تا به مقصد رسد.

16 ـ مشهور است كه شيخ جنيد بغدادى در تعريف تصوّف گفته: تصوّف تصحيح خيال است. نسبت خيال با ذكر و فكر چيست؟

ذكر چيزى است كه از اوّل ارادى است و از طريق ذكر، خيال را با اراده مى‏بريم به سوى خداوند، منتها نه به‏معناى موهوم خيال. خيال يعنى تصوّر چيزى كه وجود ندارد و ما يا علاقمنديم به وجودش يا مى‏ترسيم از وجودش، اين خيال است. ولى وقتى خيال را تبديل كنيم به ذكر خداوند يعنى متوجّه چيزى كه وجود دارد و ترس هم ندارد، مى‏شويم. اين تصحيح خيال است. يعنى خيال را از موهومات متوجّه كنيم به واجب‏الوجود، اين همان تصحيح خيال است.

17 ـ آيا تصحيح خيال فقط با ذكر ميسّر مى‏شود؟

ذكر براى تمركز فكر و خيال است نسبت به خداوند. امّا كسانى هم هستند كه ذكر ندارند مثلاً اسحاق نيوتن كه وقتى سيب از درخت افتاد فكر كرد و پى به قانون جاذبه برد درصورتى‏كه من و شما و اجداد ما هم خيلى مى‏ديدند كه سيب مى‏افتاد ولى پى به قانون جاذبه نبردند، امّا چون نيوتن تمركزش روى اين مسائل بود، آن تمركز و آن معنى موردتوجّه او، اين فكر را به او القاء كرد، ولى ما در عرفان مى‏گوييم كه خداوند اين فكر را بر ما القاء مى‏كند. منتها نيوتن، خدايى كه خودش آفريده بود كه خيال باشد، به او موضوع جاذبه را القاء كرد به همين دليل ممكن است كه در آينده نظريه جاذبه نيوتن رد بشود كما اينكه برخى معتقدند جاذبه وجود ندارد بلكه دافعه است به اين معنى كه زمين و ماه نسبت به هم دافعه دارند و مى‏خواهند همديگر را دور كنند ولى به دافعه خورشيد برمى‏خورد و زمين اين وسط مى‏ماند لذا مى‏گويند جاذبه وجود ندارد و قانون جاذبه معنى ندارد. حالا ما كارى نداريم كه آيا جاذبه وجود دارد يا ندارد ولى ما مى‏گوييم چون نيوتن تمركزش روى اين موضوع بود و آن معناى مورد توجّهش، خداى او بود، همان خداى خودش قانون جاذبه را به او القاء كرد.

18 ـ آيا مراقبه به سبكى كه مثلاً در يوگا گفته مى‏شود يا الآن در مديتيشن (meditation) مى‏گويند در تصحيح خيال مؤثّر است؟

بله منتها آنها يك چيز موهومى را به عنوان خدا درنظر مى‏گيرند. ولى ما همه‏چيز را با يك نخ به خدا وصل مى‏كنيم يعنى به آن واجب الوجودى كه اصل و علّت همه‏چيز است. البتّه برخى از فلاسفه در وجود اصل علّيت ايراد گرفته‏اند و مى‏گويند مثلاً اينكه آب در صد درجه به جوش مى‏آيد يا اگر اين‏طور بشود فلان واقعه اتّفاق مى‏افتد؛ مى‏گويند اين‏طور نيست كه يك رابطه عِلّى ميان آنها باشد، بلكه چون اين دو واقعه چند بار در كنار هم اتّفاق افتاده، لذا شما هم به‏دليل عادت گفته‏ايد كه اين، علّت آن است يا مثلاً اينكه گفته مى‏شود عسل و خربزه را با هم نخوريد، مى‏گويند چون دو سه بار عسل و خربزه را با هم خورده‏ايد و اشكالاتى جسمانى براى شما به وجود آمده است، بنابراين گفته‏اند خوردن آنها با هم بد است ولى شايد دفعه بعد كه با هم خورده شوند، اين موضوع اتّفاق نيفتد. سوفسطائيان قديم نيز به طريقى ديگر منكر اصل علّيت بودند.

البتّه مولوى مى‏گويد:

از سبب‏سازى‏اش من شيدايى‏ام

از سبب سوزى‏اش سوفسطايى‏ام(1)

درواقع او همه اين حرف‏ها را كنار مى‏زند و مى‏گويد نه اسباب هستند و نه نيستند و اصلاً به من ربطى ندارد، من فقط يك سبب كه همان خداوند است، مى‏شناسم.

19 ـ سؤال بعدى درباره آن چيزى است كه الآن تحت عنوان تكثّر اديان (pluralism) مطرح است و راجع به حقّانيّت و باطل‏بودنش حكم مى‏كنند. از طرف ديگر مى‏توان اين سؤال را در عرفان باتوجّه به اينكه در عالم اسلام، طريقه‏هاى متعدّد عرفانى وجود دارد، مطرح كرد چرا كه آن مبحث قضاوت راجع به اديان در مورد طريقه‏هاى عرفانى هم مطرح مى‏باشد به اين معنى كه كسانى‏كه در طريقه‏هاى ديگرى هستند و يا حتّى عرفاى بزرگى كه در اديان مختلف بوده‏اند وقتى مطالب و سخنان آنان را مى‏خوانيم احساس مى‏كنيم سخن آنان به‏گونه‏اى است كه بسيار شبيه يافته‏ها و مطالبى است كه عرفاى اسلام گفته‏اند، حال با اين اوصاف، مى‏توان قائل به حقّانيّت آنها نيز شد يا خير؟

در قرآن راجع به اديان، به‏طور كلّى چندين آيه وجود دارد، از جمله در سوره حجّ مى‏فرمايد: اِنَّ الَّذينَ امَنُوا وَالَّذينَ هادُوا وَالصّابِئينَ وَالنَّصارى وَالْمَجُوسَ وَ الَّذينَ اَشْرَكُوا اِنَّ اللّه‏ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيمَةِ(2)، يعنى خداوند ميان مؤمنين و يهوديان و صابئين و نصارا و مجوس و آنان كه مشرك شده‏اند، در روز قيامت حكم مى‏كند. به اين معنى كه صف‏هاى آنان را در روز قيامت جدا مى‏كند. صف مؤمنين يا مسلمين، صف يهود و نصارا و صابئين و صف ديگر، صف مشركين است و در جاى ديگر مى‏فرمايد: اِنَّ الَّذينَ امَنُوا والَّذينَ هادُوا والنَّصارى والصابِئينَ مَنْ امَنَ بِاللّه‏ِ وَالْيَوْمِ الاْخِرِ وَ عَمِلَ صالِحا فَلَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ(3)، يعنى اگر معتقدين به اديان الهى ديگر ايمان و عمل صالح داشته باشند مثاب هستند. البتّه وقتى مى‏گويد يهود يا نصارا و... ايمان داشته باشند منظور ايمان به اسلام نيست، بلكه اگر ايمان به اصول دين خود كه همان توحيد، نبوّت و معاد است داشته باشند و عمل صالح انجام دهند، مثاب خواهند بود. ولى در مورد عمل صالح مى‏گويند يكى از اعمال صالح و اهمّ آن بررسى و تشخيص اين است كه كدام دين نسبت به ساير اديان برتر است مثلاً شخص يهودى بايد به اندازه اطّلاعات خودش بررسى كند كه آيا دين يهود برتر است يا اسلام و اگر به اين نتيجه رسيد كه دين يهود برتر است، چنانچه به همان اصول دينى خود ايمان داشت و عمل صالح به‏جا آورد مثاب است.

امّا علّت تكثّر سلاسل مختلف فقرا و اينكه چرا سلاسل متعدّد عرفانى ايجاد شد، اين است كه چون امام(ع) يا قطبى يا بزرگى مثلاً در عربستان و عراق بود و يك شيخى هم مثل خواجه عبداللّه‏ انصارى در هرات بود كه بُعد مسافت ميان اين دو بسيار بود ــ چنان‏كه قبلاً هم گفته‏ام در آن زمان كه حضرت صالح‏عليشاه از بيدخت به مكّه رفتند و برگشتند يازده ماه طول كشيد ــ لذا وقتى امام يا قطب، شيخى را مثلاً در هرات تعيين مى‏فرمود به دليل فاصله بسيار به آن شيخ دستور مى‏داد كه تو براى بعد از خودت هم جانشينى تعيين كن و او اين‏كار را مى‏كرد و بعد از او هم گاهى تعيين جانشينى ادامه پيدا مى‏كرد لذا به همين ترتيب از آنها سلسله‏هاى متعدّد جارى مى‏شد كه البتّه بعضى از اين سلاسل كاملاً مشخّص است كه قطع شده‏اند.

امّا در مورد اختلاف در روش و رفتار سلاسل مختلف كه هر كدام به‏نحوى بوده است، دلايلى مختلفى است. فرض كنيد در خراسان و نيشابور و آن‏طرف‏ها كه بارندگى و نعمت فراوان بوده است، به سخاوت توجّه داشتند و به آن تكّيه مى‏كردند ولى در عربستان كه بارندگى كم بوده است سخاوت ارزش ديگرى داشته است، همين‏طور ساير صفات در نقاط مختلف مشخّصه‏هاى مختلفى داشته‏اند، لذا رفتار و سلوك درويشى هم متناسب با مقتضاى محيط و منطبق با آن بوده است چنان‏كه حضرت صالح‏عليشاه داستانى را در مورد على(ع) و ابوبكر و عمر تعريف مى‏كردند كه اينها در يك سفرى با هم بودند و يك شب هر سه آنها محتلم شدند، وقتى براى نماز بيدار شدند، چون آب كافى براى غسل نبود و هنوز حكمى راجع به تيمّم نازل نشده بود، يكى گفت چون نمى‏شود غسل كرد، بنابراين نمى‏توان نماز خواند و او نخواند. ديگرى گفت چون نمى‏شود غسل كرد بايد تمام بدن را به خاك ماليد، لذا در خاك غلتيد، امّا على(ع) تيمّم كرد و نماز خواند. بعد پيغمبر(ص) هم روش على را تأييد كردند و سپس آيه تيمّم نازل شد كه: فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعيدا طَـيِّبا فَامْسَحوا بِوُجُوهِكُمْ وَ اَيْديكُمْ(4)، يعنى هنگامى كه آب نيافتيد با خاك پاكى تيمّم كنيد و صورت و دست‏هايتان را با آن خاك مسح كنيد. منظور اين است كه ايشان مى‏فرمودند در محيط عربستان به دليل كمبود آب، مسلمانان مجبور بودند كه با يك كوزه كوچك آب كه ابريق مى‏گويند ــ و ما به لهجه محلّى بريق مى‏گوييم ــ خودشان را بشويند تا ازاله نجاست شود و از آن آب هم براى رفع تشنگى مى‏خوردند و هم با آن وضو مى‏گرفتند. امّا كسانى كه در كنار دريا هستند به دليل وفور آب، اين‏گونه عمل نمى‏كنند. بنابراين برخى از اين تفاوت در روش‏ها مربوط مى‏شود به امكاناتى كه خداوند در اختيار بندگانش قرار داده است و الاّ همه يكى هستند چون اصل عرفان در همه اديان وجود دارد.

20 ـ سؤالى كه اينجا پيش مى‏آيد در مورد طريقه‏هاست؛ مثلاً طريقه نقشبنديه كه در يك دوره‏اى لااقل با نعمت‏الّلهيه خيلى مخالفت كرده كه ظاهرا جهات سياسى هم دارد و الآن هم از مشكوك‏ترين طريقه‏هاى عرفانى از نظر صحّت اجازه است، امّا وقتى اشعار و آثار كسانى مثل جامى را در اين طريقه مطالعه مى‏كنيم برنمى‏آيد كه اين مطالب و سخنان را صرفا در كتاب‏هاى ديگر خوانده باشد بلكه به‏نظر مى‏رسد كه برخى مطالبش مبتنى‏بر يافته‏ها و ديده‏هاى خودش است. حال با اينكه جامى از اصل در راهى رفته كه آن راه اشتباه بوده، پس يافته‏هاى او چه مى‏شود؟ آيا يافته‏هايش هم مى‏تواند باطل باشد؟

يافته‏هايش كه نمى‏تواند باطل باشد. اوّلاً براى خودش كه درست است به‏علاوه براى ما اگر با حال ما منطبق بود، صحيح است. جامى اتّفاقا كتاب‏هاى خوبى دارد. امّا مثلاً وقتى كه مى‏گويد معاويه رضى‏اللّه‏ عنه، چون اين گفته با حال و عقيده ما منطبق نيست و مى‏دانيم كه غلط است، مى‏گوييم كه غلط است. به‏عنوان مثال فرض كنيد كه شخصى از راهرويى كه هواپيما را به سالن فرودگاه وصل مى‏كند رد مى‏شود و در اين راهرو، سوراخ‏هايى است كه از آن نور مى‏آيد و او مى‏تواند جلوه‏هايى از بيرون را ببيند ولى آنچه را كه از ديده‏هايش براى ما مى‏گويد صحيح نيست براى اينكه تصادفا چيزهايى را ديده است مثلاً مى‏گويد يك چراغ قوى در بيرون روشن بود ما مى‏گوييم كه راست مى‏گويى ولى او نمى‏داند كه آن چه بوده است. اينها هم تكّه تكّه مطالبى را مى‏گويند كه اگر با حال ما منطبق بود، ما هم آن را قبول مى‏كنيم و مى‏گوييم درست است و اگر منطبق نبود قبول نمى‏كنيم ولى نمى‏توان گفت كه همه‏اش غلط است چون با ايمان در آن راهى كه به خيال خودش خوب بوده، قدم زده است.

مثلاً ظهيرالدّوله بعد از آنكه مرحوم آقاى دكتر نورالحكماء اسناد جانشينى مرحوم آقاى سعادت‏عليشاه را به او نشان دادند گفته بود كه من تا به حال با اطمينان و با ايمان خدمت كردم ولى از حالا به بعد دستگيرى نمى‏كنم و نكرده بود. بنابراين او تا آن حدّ كه با خلوص نيّت كار كرده مثاب است. مثل همان داستانى كه مولوى در مثنوى مى‏گويد كه شخصى، بتى را در مقابلش گذاشته بود و با آن مناجات مى‏كرد. خداوند فرمود او مرا مى‏خواهد فقط اسم را اشتباه كرده است. بنابراين تا وقتى كه او را مى‏خواهند قولشان قبول است.

21 ـ و اين نظر مى‏تواند در مورد عرفان اديان ديگر هم به همين‏نحو صادق باشد؟

بله.

22 ـ حتّى اگر اديانى باشند كه اسمشان در آن آيه شريفه، نصارا و يهود و صابئين و اينها هم نباشد؟

در آن آيه مؤمنين و كفّار را جدا كرده است. در مورد آنهايى كه يك مايه مشترك با ما داشته باشند و آن مايه خداوند است، صادق است.

23 ـ الآن عرفان‏هاى ديگرى مثلاً عرفان سرخ‏پوستى رايج شده است كه وقتى آثارشان را مطالعه مى‏كنيم با اينكه صورت ظاهر به مبدأ و معاد و از اين قبيل اصول دينى اعتقادى ندارند ولى سخن از يافته‏هايى مى‏گويند.

من يكى دو تا از كتاب‏هاى كارلوس كاستاندا را خوانده‏ام مطالبى كه امثال او مى‏گويند اگر با عقايد و احوال ما منطبق است قبول داريم و آنهاى ديگر را نه.

24 ـ آيا حتّى اين قول مى‏تواند درباره كسى صادق باشد كه در جزيره‏اى دور از حضور اديان رسمى و بدون ارتباط با هيچ‏كس، براى خودش به‏صورت ظاهر بتى را بپرستد كه احتمالاً منظورش خداست؟

اگر همچنين فرضى قابل تحقّق باشد، بله.

ـ از اينكه وقت شريف خود را در اختيار ما قرار داديد، متشكّريم.

من هم از اينكه فقرا و ديگر علاقه‏مندان به عرفان و تصوّف به تحقيق برآمده و به‏دنبال فهم و معرفت بيشترى در راه سلوك هستند، خوشحالم و از شما نيز براى انجام اين گفتگو قدردانى مى‏كنم.

پا نوشتها:

***اين گفتگو در پانزدهم ارديبهشت ماه 1388 شمسى انجام شده است.

(1) - مثنوى معنوى، چاپ كلاله خاور، ص 13، س 32.

(2) - آيه 22.

(3) - سوره بقره، آيه 62.

(4) - سوره نساء، آيه 43.

مصاحبه اختصاصی سایت مجذوبان نور باحضرت آقای حاج دکتر نورعلی تابنده(مجذوب علیشاه)

کتاب علم اعلاء نوشته مهرداد مصوری – قسمت اوّل

rightsun1 — Thu, 03 Sep 2009 14:21:37 GMT

علم اعلاء- قسمت اوّل

نظر علماء،حکماء و اندیشمندان اسلام و متفکران

شرق و غرب در مورد تصوّف و عرفان

هو

121

فَبَشِّرْ عِبادِ الَّذينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ

پس بشارت ده به آن بندگان من كه: به سخن گوش فرا مى ‏دهند و بهترين آن را پيروى مى‏كنند اينانند كه خدايشان راه نموده و اينانند همان خردمندان.

سوره زمر آیه 17 و 18

ولایت الهی و امر ایمان چیزی نیست که نیاز به سند و تایید دیگران داشته و بر اساس اقرار و یا انکار عده ای اعم از فیلسوف و پرفسور و عالم و علامه و غیره قرار گیرد که بخواهند آنرا قبول و یا رد نمایند تنها میزان و معرف شناخت ولی خدا از ولی طاغوت همان آیاتی است که در قرآن کریم راجع به این موضوع وجود دارد وهمچنین بیان معتبر معصوم علیهم السلام تنها محک شناخت سره از ناسره می باشد همان که حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی صل الله علیه واله فرمودند که : کتاب الله و عترتی.

واما از آنجا که بیشترعارفان و صوفیان صافی نهاد و درویشان پاک سیرت و راه یافتگان وادی توحید و متمسّکین به ولایت و جویندگان باب هدایت بنا به امر حضرت حق جلّت عظمته در آیه 69 از سوره مبارکه عنکبوت قرآن مجید که می فرماید:

والذین جاهدوافینا لنهدینهم سبلنا

و کسانی که در(راه) ما کوشیدند، به یقین را ه های راهوار خود را بی چون برایشان رهبری می کنیم. (ترجمه و تفسیر آیت الله دکتر محمد صادقی تهرانی)

دست تمسک یازیده و وعده الهی را با جان ودل پذیرفته و در اکثر آثار و فرمایشات خود بدان اذعان می نمایند وهم جویندگان حقیقت را بدان راهنمائی می نمایند فلذا آنان که به این نعمت و موهبت الهی متنعم می شوند و مشرف به وادی ولایت ائمه معصومین علیهم السلام میگردند دیگر کار با زید و بکر نداشته و تنها از فقیه آل محمد (ص) وعالمان و عارفان بالله که مطیع امر مولی هستند تبعیت می نمایند همان کسانی که حضرت امام جعفر صادق علیه السلام در وصف آنان می فرمایند: (مَن کانَ مِنَ الفُقَهاء صائِناَ لِنَفسِه، حافِظاً لِدینِه، مُخالِفاً عَلی هَواهُ، مُطیعاً لِأمرِ مَولاهُ، فَلِلعَوامِ أن یُقَلِّدُوه) هر کدام از فقهاء که بتواند خود را ضبط و نگهداری کند دین خود را حفظ کند، دین خودش را نفروشد، مخالف هواهای‏ نفسانی و مطیع امر مولی باشد، عوام از چنین کسی می‏توانند تقلید کنند

ادامه در ادامه مطلب . . .

درآمدي بر تصوف و عرفان اسلامي

rightsun1 — Thu, 03 Sep 2009 09:27:18 GMT

كتاب «درآمدي بر تصوف و عرفان اسلامي» نوشته ويليام چيتيك و ترجمه جليل پروين، به همت انتشارات حكمت امسال به چاپ رسيده و در 310 صفحه و 10 فصل گردآوري شده است.

امروزه شاهد رشد روزافزون آثار تاليف شده در زمينه تصوف هستيم و اين كتاب به عنوان يكي از بهترين آثار در اين زمينه است.

در هر فصل از كتاب، نويسنده به ابعاد و جنبه هاي مختلفي از تصوف مانند: طريق تصوف، سنت تصوف، نفس انسان، ذكر خدا، عشق، سماع و پارادوكس حجاب پرداخته است.

مولف در نخستين فصل كتاب با توجه به مفاهيم سه گانه «اسلام»، «ايمان» و «احسان» زمينه و چارچوب اسلامي تصوف را تبيين و تشريح كرده و از آنجا كه مطالب اخير درباره تصوف، حاكي از اختلافات بر سر اين واژه در متون اوليه است، محققان تعاريف متعددي در اين باره ارائه كرده اند، لذا نويسنده با ارائه تعريف خويش از اين واژه كوشيده است تا بر اين اختلاف نظرها نيفزايد. نويسنده در فصل دوم در تبيين ماهيت تصوف، آن را به عنوان روح حيات بخش سنت اسلامي دانسته و با اشاره به وجود برخي انحرافات احتمالي تصوف در طول تاريخ و در بعد اجتماعي، خاطرنشان مي كند كه تصوف را بايد در چارچوب وفاداري آن به قرآن، سنت و اجماع علما يا بر حسب توانايي آن در عينيت بخشيدن به تماميت اسلام، ايمان و احسان مورد ارزيابي قرار داد.

«اسم و حقيقت فراسوي اسم»، موضوع مورد بحث فصل سوم اين كتاب است و براي اين كه بتوانيم هرچه بيشتر به حقيقت تصوف پي ببريم، نويسنده به توصيف اسامي ديگري نيز پرداخته و كوشيده است تا رويكرد متمايز تصوف نسبت به ديگر رويكردها را شرح دهد. مبحث اساسي فصل چهارم با عنوان «پرورش نفس» درخصوص شناخت ناپذير بودن نفس انساني است و نويسنده يكي از دلايل محكم و قانع كننده براي فرستادن رسولان را ناتواني انسان ها از شناخت نفس هايشان دانسته است و بيان مي كند كه از منظر تصوف، تصور عدم احتياج به علم نبوي، عيب مهلك جهان مدرن است.

«ذكر خدا» موضوع مورد بحث و عنوان تشكيل دهنده فصل پنجم كتاب است. عمل صوفيانه ذكر را مي توان نوعي ورد در نظر گرفت، ذكر در اساسي ترين صور آن، مستلزم تكرار يك اسم يا اسماء خداست كه اغلب در قالب عبارات شخصي مانند (الحمدلله) بيان مي شود. نويسنده در اين فصل توضيح مي دهد كه ذكر كامل به معني عينيت بخشيدن به تمام كمالات نهفته در فطرت انساني است.

در فصل ششم با عنوان«طريق عشق» مولف بعد از اشاره به تطور تدريجي تصوف از زهد به عشق و محبت و سپس با تاكيد بر علم و معرفت، مطالبي در تبيين اهميت عشق و برداشت اساسي تصوف از حقيقت عشق، در 3 بخش «خلاقيت عشق»، «معشوق حقيقي» و «دين عشق» پرداخته است. عنوان فصل هفتم«رقص بي پايان» نام دارد و نويسنده براي تبيين حقيقت رقص، به بررسي آموزه هاي اساسي تصوف درباره اسماء الهي، صورت خدا و طريق كمال انسان پرداخته است. فصل هشتم را كه عنوان آن«صور بهجت» است مولف به كتاب «معارف» بهاء ولد اختصاص داده و به ارائه مطالبي درباره ويژگي هاي خاص معارف پرداخته است.

فصل نهم به تفسير احمد سمعاني از داستان«هبوط آدم» اختصاص دارد و يكي از خدمات مهم نويسنده اين كتاب، معرفي و شناساندن كتاب بسيار زيبا و عرفاني«روح الارواح في شرح اسماء الملك الفتاح» نوشته عارف بزرگ احمد سمعاني است.

آخرين فصل كتاب «پارادوكس حجاب» نام دارد. نويسنده توضيح مي دهد، از آنجا كه حجاب همان وجه است و همه حجاب ها اوست و در عين حال هيچ يك او نيست درنتيجه براي رسيدن به خدا جز از طريق حجاب كه هميشه او (خدا) را نهان خواهد كرد، راهي وجود ندارد. اين تمايز و عدم تمايز توامان، همان پارادوكس مورد نظر است. نگارنده همچنين مبحث حجاب را در نخستين اقوال و آثار صوفياني از قبيل ابوبكر كلاباذي، ابراهيم بخاري مستملي، هجويري، ميبدي و غزالي پيگيري كرده است.

گفتگوی اختصاصی با حضرت آقای مجذوب علیشاه - سلوک عرفانی در دوره مدرن (بخش اول)

rightsun1 — Wed, 02 Sep 2009 06:40:21 GMT

گفتگوی اختصاصی با حضرت آقای مجذوب علیشاه

سلوک عرفانی در دوره مدرن (بخش اول)

سلوك عرفانى در دوره مدرن(بخش اوّل)

گفتگو با جناب آقاى حاج دكتر نورعلى تابنده (مجذوب‏عليشاه)***

1 ـ جناب‏عالى در برخى از اعلاميه‏هايتان و اصولاً در ميان بياناتتان مسأله‏اى را طرح كرده‏ايد به‏نام عقل ايمانى، اين عقل ايمانى به‏نحوى كه طرح فرموده‏ايد و تبعيّت از آن را همراه با شريعت و طريقت آورده‏ايد، الآن مسأله مهمى است براى اينكه معمولاً به‏خصوص در اين چند دهه اخير، گفته مى‏شود كه فقرا از منظر معرفت و عقل چون نسبت به راهنما و بزرگ‏شان تسليم محض هستند بنابراين عقل در اينجا تعطيل مى‏شود و باتوجّه به اينكه عقل خصوصا در زندگى مدرن بسيار منشأ اثر است، چه‏كار بايد كرد يعنى واقعا بايد آن عقل را تعطيل كرد؟ آيا اين عقل مى‏تواند همان عقلى باشد كه جناب‏عالى آن را عقل ايمانى ناميده‏ايد يا اصلاً اگر زمانى اين دو عقل مقابل هم قرار گرفتند چه‏كار بايد كرد؟ يعنى اگر يك موقع آن عقل غيرايمانى يك‏طور بگويد و عقل ايمانى طور ديگرى بگويد، اوّلاً از كجا تشخيص داده بشود كه اين عقل، عقل ايمانى است و آن عقل، ايمانى نيست. اينها مسائلى بود كه به‏خصوص در اوضاع و احوال كنونى راجع به آن خيلى بحث مى‏شود و حضرت‏عالى هم چند بار به انحاء مختلف درباره آن سخن گفته‏ايد حالا اگر ممكن است توضيح بيشتر بفرماييد.

تفاوت انسان با حيوان براساس تعريف قديمى و مرسومش اين است كه انسان عقل دارد، حيوانِ ناطق است ولى حيوانْ عاقل نيست، البتّه اخيرا بعضى‏ها گفته‏اند كه حيوان هم عاقل است. ولى به هر حال انسان با حيوان اين فرق را دارد، بنابراين آن عقلى بايد قاعدتا موردنظرمان باشد كه مشخِّص و فصل خطاب بين انسان و حيوان است. تجسّم عينى اين دو عقل، در تاريخ به‏خصوص براى ما فقرا و شيعيان، على(ع) و معاويه است. على عاقل بود و معاويه را هم عاقل مى‏گفتند و حتّى معاويه را مى‏گفتند از اعقل عقلاى زمان است؛ يعنى عقلاى عرب هشت يا هفت نفر بودند كه يكى از آنها معاويه بود. على مى‏گفت من هم حيله‏هاى معاويه را بلدم ولى ايمان من نمى‏گذارد كه آنها را انجام دهم. يعنى عقل ايمانىِ على اجازه نمى‏داد كه كارهاى خلاف معاويه را انجام دهد پس آن عقلى كه نگذارد كار خلاف را بكنيم ولو بتوانيم آن را انجام دهيم، آن عقل، عقل ايمانى است.

حال اگر، نه از منظر تكامل زيست‏شناسى، به مقايسه جانداران بپردازيم مى‏بينيم كه وجه مشخّصه انسان نسبت به ساير جانداران عقل است. انسان‏ها از آن عقل دو نوع استفاده مى‏كنند يك نوع استفاده عبارتست از برگشت به عقب يعنى برگشت به حيوان و حيوانيّت و نحوه ديگر، صعود و رفتن به جلو كه عقل ايمانى باشد. آن عقلى كه هدفش برگشت به عقب است يعنى فقط به حفظ بقاء نسل و بقاء اين بدن و لذّاتى كه مستقيما به اين بدن مربوط است توجّه دارد، عقل حيوانى و عقل غيرايمانى است ولى آن عقلى كه معتقد است كه بشر مبدأيى دارد و به‏سوى آن مبدأ مى‏رود، يعنى توجّه به آن مبدأ دارد، عقل ايمانى است. عقلى كه ايمان به خداوند دارد و ايمان به اينكه كارهايش بنابر قاعده است، آن عقل، عقل ايمانى است. البتّه اين موضوع چيزى نيست كه در همه موارد كاملاً مشخّص باشد بلكه مفهومى است كه تشخيص مصاديقش به‏عهده خود مكلّف است يعنى خود انسان‏ها است. اين است كه خيلى اوقات مى‏شود اشتباه پيش آيد. مثلاً در مورد معاويه نمى‏شود گفت كه او اصلاً به خدا اعتقاد نداشت براى اينكه وقتى خبر شهادت حضرت امام حسن(ع) را به او دادند، سجده كرد و شكر خدا كرد. منتها او خدايى را مى‏خواست كه در اختيار خودش باشد نه خدايى كه او در اختيارش باشد. خدايى كه او مى‏خواست، خدايى بود كه موافق با عقل شيطانى او بود ولى خداى ايمانى، خدايى است كه مخالف عقل شيطانى است و همان‏طور كه گفتم تشخيص آن در هر موردى با خود شخص است. يا مثلاً وقتى مالك اشتر را با عسل مسموم كردند، معاويه گفت كه خداوند را نمايندگان و فرشتگانى است حتّى در عسل. اين قول نشانگر آن است كه او اصلاً عقل خودش را عقل الهى مى‏دانست.

حال اگر معاويه خالصا و مخلصا و نه از روى هوى و هوس حتّى مى‏گفت كه على اشتباه كرده و او را بايد محاكمه كرد، ايرادى بر او نبود چون وقتى كه مى‏فهميد خودش اشتباه كرده، از تصميمش منصرف مى‏شد و مى‏گفت من خطا كردم. امّا چون موضع‏گيرى‏ها و رفتارش به اين دليل بود كه مى‏گفت من بايد باشم، همين من گفتن باعث شد كه اعمالش خلاف عقل ايمانى باشد؛ چنان‏كه ابوموسى اشعرى هم شايد واقعا در ابتداى كار براساس عقل ايمانى رفتار كرد ولى از لحظه‏اى كه خودخواهى آمد و همه‏چيز را براى خودش خواست از آن لحظه عقلش تبديل شد به عقل شيطانى كه ساقط و هلاك شد. عقل شيطانى، عقلى خودبين و خودمحور است.

2 ـ آيا مى‏شود گفت كه عقل ايمانى حاصل جمع عقل و عشق است؟

اصلاً عشق چيست؟ عشق به يك حقيقت، همان ايمان به آن حقيقت است كه يك جا لغت ايمان برايش آورده مى‏شود و يك جا عشق. ايمان جنبه خلوصش است كه در دل نهفته است و كسى نمى‏بيند، و عشق جنبه بيرونى و جلوه آن است. عشق و ايمان مترادف هم هستند. بنابراين چون ما مسلمان‏ها به يك مبدأ ايمان داريم، ايمان به وجود چنين مبدأيى باعث مى‏شود كه متوجّه شويم كه كارهاى ما، حساب دارد پس در اينجا، اين عقل ايمانى مى‏شود.

3 ـ پس اين مى‏تواند براى هر متديّنى در اديان ديگر هم باشد؟

بله هر متديّنى در اديان ديگر مى‏تواند داراى عقل ايمانى باشد منتها ما مى‏گوييم اگر متديّنين در اديان ديگر به عقل ايمانى خود رجوع كنند و آن را به‏كار ببرند مى‏فهمند اسلام بعد از دين آنها آمده است و كامل‏تر است و الاّ بله همان‏طور كه عشق در هر انسانى مى‏تواند باشد حتّى در انسان شيطانى؛ ايمان هم در هر كسى مى‏تواند باشد منتها ما ايمانى را كه مى‏گوييم، ايمان به خدا، ايمان به روز جزاست.

4 ـ آيا اين دو اصطلاح مى‏تواند همان دو اصطلاحى باشد كه مثلاً مولوى در مثنوى مى‏گويد عقل معاد، عقل معاش.

تقسيم‏بندى‏هاى مختلفى درباره عقل شده است. عقل شيطانى به اصطلاح عقل معاد ندارد و فقط عقل معاش دارد ولى عقل ايمانى، هم عقل معاد دارد و هم عقل معاش. عقل معاش نيازهاى امروزى ما را درنظر مى‏گيرد و نيازهايى كه در حيات دنيوى داريم. ولى عقل معاد، مصالح بعد از اين دوره حيات را درنظر دارد كه كارهاى ما مطابق با آن مصالح باشد؛ هر دو اينها اگر مطابق با ايمان باشند عقل ايمانى مى‏توانند باشند.

5 ـ سؤال بعدى برمى‏گردد به اين موضوع كه در سابق ارتباط بين فقراى تازه‏وارد يا دراويش جوان با مشايخ بيشتر بود و اين ارتباط و مصاحبت باعث مى‏شد كه خود به‏خود بسيارى از مسائل و سؤالات تازه‏واردين حل شود امّا در اين دوران كه به اقتضاى مشكلات مختلف آقايان مشايخ فرصت كمترى دارند و تعداد فقرا هم بيشتر شده است و بالتّبع تعداد سؤالات هم بيشتر شده است، چنين فرصتى كمتر پيش مى‏آيد لذا جوانترها در اين موضوع مشكل پيدا كرده‏اند. به عبارت ديگر ما كه به اصطلاح مشرّف شديم و قدم به وادى سلوك نهاديم كسى را كه مستقيما با او تماس داشته باشيم و بتوانيم برخى از سؤالات خودمان را به‏صورت فردى نه به‏صورت جمعى بپرسيم نداريم و در اينجا مسأله‏اى كه پيش مى‏آيد موضوع مصاحبت است كه در قديم تحت عنوان پير صحبت مطرح بود كه حتّى در پند صالح هم، مصاحبت مهم شمرده شده است. حال اكنون با اين كثرت جمعيّت فقرا، اين موضوع براى دراويش خصوصا جوان‏هاى تازه‏وارد چگونه حل مى‏شود؟

البتّه صحبت در اينجا فقط به‏معناى مكالمه نيست، بلكه به‏معناى دقيق لفظ يعنى همراه بودن يا به‏اصطلاح هم‏كاسه بودن، كما اينكه درباره همراهان پيغمبر مى‏گويند: صحابه پيغمبر يا صحابى، يعنى اينها با پيغمبر مصاحبت مى‏كردند. پير صحبت يعنى همين. درواقع اگر هر درويش قديمى‏ترى كه روش و رفتارش مطابق با موازين سلوك باشد كه البتّه اين امر از رفتارش معلوم مى‏شود و جوانترها مى‏فهمند، براى جوانترها پير صحبت تلقّى مى‏شود. و اگر بيشتر مجال داشته باشند كه با هم باشند چه بهتر و اگر نه، به همان اندازه‏اى كه رفتار او را مى‏بينند، مى‏توانند استفاده كنند. اين صحبت و مصاحبت اگرچه حالا به‏واسطه جمعيّت زياد مانند گذشته امكانش تقريبا ميسّر نيست ولى مانند همان داستان زمان پيغمبر(ص) است كه حضرت، صحابه را جمع كرد و بين هر دوتايشان عقد اخوّت بستند كه هر كدام از آنها پير صحبت ديگرى بودند. اصلاً در بسيارى از اوقات اين پير صحبت به‏جهت تعديل‏كردن حالت روحى و معنوى طرف مقابل بود. مثلاً پيامبر ميان ابوذر و سلمان عقد اخوّت بستند يعنى سلمان پير صحبت ابوذر بود و ابوذر پير صحبت سلمان. سلمان عقل معاشش خيلى قوى بود و شايد برخى اوقات عقل معادش خسته مى‏شد كه ادامه راه دهد و ابوذر برعكس سلمان بود. مع‏ذلك با اين تفاوت در روحيّه همين كه پيغمبر فرمود كه اين دو نفر با هم مصاحب باشند، اراده حضرت باعث شد كه اين دو، اخلاق معنوى همديگر را بپسندند و حكمت اينكه حضرت بين اين دو عقد اخوّت بستند اين بود كه اخلاق هر كدام، اخلاق ديگرى را تعديل مى‏كرد.

اين است كه يك قاعده در موضوع پير صحبت آن است كه از سلوك و صحبت كس ديگر، نواقص سلوك خودمان را بفهميم و الآن هم مثلاً مى‏بينيد يك نفر درويش، به يكى از آقايان مشايخ علاقه زيادى دارد و بيشتر نزد او مى‏رود و اين هم به‏نحوى همان موضوع پير صحبت است هرچند كه اسم پير صحبت بر آن نگذاريم.

در قديم چون عدّه فقرا كم بود، ميسّر بود كه براى هر درويش، كسى را تعيين كرد كه پير صحبتش باشد تا هم روش او را تعديل كند و هم به‏تدريج دست او را بگيرد و بياورد بالا؛ ولى امروز هركس بايد بقيّه دراويش براى او پير صحبت باشند و دستورات فقرى و عمومى كه داده شد به آنها رفتار كند و اين دستورات تعديل مى‏كند يعنى در ضمن سلوك و عمل به دستورات، رفتار خودش را متعادل مى‏كند.

6 ـ پس به اين معنا، به‏نظر جنابعالى فقرا خودشان براى همديگر پير صحبت هستند؟

بله، همه براى هم پير صحبت هستند، هر مؤمنى براى مؤمن ديگر پير صحبت است. چنان‏كه در معارف دينى آمده كه از علائم مؤمن اين است كه ديدنش ايمان آدم را زياد مى‏كند، صحبتش علم آدم را زياد مى‏كند و رفتارش ميل و رغبت انسان به آخرت را زياد مى‏كند.

7 ـ فقرايى كه خارج از منطقه‏هاى اجتماع فقرى هستند، مثلاً در خارج از كشور يا جاهايى هستند كه هيچ فقير ديگرى نيست يا كم است، اينها از حيث سلوك به‏خصوص باتوجّه به مسائلى كه پيش مى‏آيد و يك مقدارى‏اش هم مسائل اخلاق درويشى است و كسى هم نيست كه به آنان تذكّر دهد، آنها چه كار بايد بكنند؟

شايد اين يك مجازات است، با اينكه خداوند فرموده است: لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ اُخْرى (1) يعنى هيچ‏كس بار گناه ديگرى را به دوش نمى‏كشد، ولى با اين حال مثلاً وقتى بحران اقتصادى در آنجا پيش مى‏آيد به همه‏جا سرايت مى‏كند. مثلاً الآن ما چه گناهى كرده‏ايم كه اگر در آن طرف دنيا دلار ارزان يا گران شود در زندگى ما تأثير مى‏گذارد. به اين طريق اين يك گوشمالى است براى بشريّت زيرا كه بشريّت بايد به هم نزديك باشند و چون اين امر امكان ندارد مجازاتش بر ما تحميل مى‏شود. بنابراين وقتى سيلى مى‏آيد كه همه را مى‏برد، اگر كسى سنگى در آن وسط ديد و رفت روى آن سنگ ايستاد با اينكه هميشه نمى‏تواند ايمن باشد، ولى مى‏تواند روى آن بماند تا وقتى كه سيل رفع بشود. آن فقير دورنشين هم بايد به اين تخته سنگى كه بعد از تشرّف به او داده شده، يعنى به همين دستورات فقرى و ذكر قلبى، توجّه كند. وى كم‏كم فكرش هم آن قدرت را پيدا مى‏كند كه تا حدّى اين مجازاتى را كه خدا براى بشريّت قرار داده رفع كند كه قرآن هم مى‏فرمايد: اِتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصيَبنَّ الَّذينَ ظَلَموا مِنْكُم خاصَّةً.(2) زنهار از آن فتنه‏اى كه وقتى بيايد خشك و تر را با هم مى‏سوزاند، يعنى گناهكار و غيرگناهكار، هر دو را مى‏سوزاند. البتّه درويش‏ها وظيفه‏شان اين است كه از اين مصيبتى كه دامنگير همه شده است كم بكنند و اين‏كار هم براى خودشان و هم براى ديگران مفيد است و هيچ چاره‏اى هم ندارند مثل كسى كه گرسنه است كه رفع گرسنگى‏اش از نماز خواندن هم واجب‏تر است.

8 ـ سؤال بعدى در مورد نحوه تعيين مشايخ است و حدود وظايفشان كه در اعلاميه اخيرتان اشاره فرموده‏ايد؛ به اين معنا كه از نظر جناب‏عالى و اصولاً از منظر موازين عرفانى، ملاك تشخيص و تعيين منصب شيخيّت براى كسانى كه از ناحيه جناب‏عالى يا اقطاب قبلى تعيين مى‏شدند چيست؟ و تا چه حدودى فقرا بايد از آقايان مشايخ تبعيّت كنند؟

فعلاً وضعيّت بحران اقتصادى كه در جهان ايجاد شده، شايد به عرفان هم سرايت كرده و در بحرانى كه پيش آمده مجموعه دستورات و تصميمات خاصّى را بايد اتّخاذ كرد. مشايخ بشرند و ممكن است هزار اشتباه هم بكنند. در آن قبيل اشتباه‏ها نه فقرا درگير مى‏شوند و نه از آنها الگو مى‏گيرند. دريچه ورود به درويشى و عرفان، بيعت است و از آنجا كه خداوند به پيغمبر(ص) فرموده است كه: اَلَّذينَ يُبايِعُونَكَ اِنَّما يُبايِعُونَ اللّه‏،(3) كسانى كه با تو بيعت مى‏كنند با خدا بيعت مى‏كنند، پس به پيغمبر اجازه داده است كه از جانب خدا و براى خدا بيعت بگيرد و پيغمبر به امام اجازه داد كه از جانب پيغمبر براى خدا بيعت بگيرد. بنابراين از همان زمان پيغمبر و ائمّه هركسى حق نداشت كه بيعت بگيرد بلكه به كسانى كه اجازه مى‏دادند، حق داشتند بيعت بگيرند، لذا در تصوّف و عرفان اجازه مشايخِ مأذون از قطب فقط براى اخذ بيعت است مگر آنكه چيزى بر آن اضافه شود. و همان‏طور كه در اعلاميه اخير گفته‏ام مشايخ نمى‏توانند دستورالعمل كلّى بدهند. دستورالعمل كلّى را فقط قطب مى‏تواند بدهد. مشايخ فقط براى يك محيط خاصّ و در زمان خاصّى اين اختيار و نمايندگى را دارند و به‏طور مطلق هم نيست كه مشايخ در همه موارد بتوانند اظهارنظر بكنند. يك مقدار از احتراماتى هم كه ما مى‏كنيم، از باب آداب و رسوم است. مثلاً وقتى كه من وارد مى‏شوم، فقرا تمام قدبلند مى‏شوند. اين آداب و رسوم است. چنان‏كه من به خانم‏ها و آقايانى از فقرا كه نمى‏توانند بلند شوند، گفته‏ام كه بنشينند. اينكه پيش آقايان مُجازين بنشينند و مصافحه بكنند، اين نيز جزء آداب و رسوم است و همان‏طور كه قبلاً گفته‏ام حداكثر تواضعش اين است كه مثلاً مرحوم حاج آقاى نورنژاد نشسته با كسى مصافحه نمى‏كردند، با وجود اينكه از1312 شمسى اجازه نماز داشتند و چندى بعد در 1328 شمسى اجازه مكرّرى به ايشان داده شد ولى تواضع مى‏كردند و براى مصافحه بلند مى‏شدند. اينها بستگى به حالت تواضع فرد دارد.

مشايخ در مورد شكّ، ايراد و ابهامى كه احتمالاً فقرا در مسائل فقرى دارند مى‏توانند توضيح بدهند و در مورد ذكر هم فقط مى‏توانند توضيح دهند و هرگاه فقرا در اين‏گونه موارد به شيخى مراجعه كنند معظمٌ‏له اگر اجازه و حقّ دخالت در آن مورد را داشته باشند ــ به بعضى مشايخ چنين اجازه‏اى داده مى‏شود كه غالبا اختصاصى است ــ پاسخ مناسب داده و دخالت مى‏كنند و الاّ رجوع به قطب مى‏دهند. به‏هر حال دستورالعمل مشايخ نمى‏تواند عمومى باشد زيرا الآن روش و رفتار فقرا در بعضى امور در گيلان و مازندران بايد غير از روش فقرا در كردستان باشد. در هر جايى بنا به وضع خودش است و فقط قطب دستور كلّى مى‏تواند بدهد.

9 ـ در تاريخ اخير تصوّف يكى از مشايخ، مرحوم آقاى حاج شيخ عبداللّه‏ حائرى بودند كه حتّى لقب شاهى هم گرفته و ملقّب به رحمت‏عليشاه بودند، آيا ايشان نسبت به بقيّه مشايخ اجازه بيشترى داشتند و اگر داشتند علّت آن چه بوده است؟

بله، ايشان اجازه بيشترى داشتند و به همين دليل لقب شاه گرفتند. ايشان داراى شخصيّتى بود كه حتّى مثل حاج شيخ عباسعلى مى‏توانستند ادّعا هم بكنند، كه فسادى هم ممكن بود به بار آورند ولى ادّعا نكردند. ايشان بعد از مدّتى كه خودشان در حال شك بودند، شكّشان را رفع كردند و به حالت صحيح اوّليّه برگشتند. لذا اين مزيّتى است مربوط به خودشان كه به ما ربطى ندارد. خودشان اين قدرت تصرّف در ديگران را بيشتر پيدا كردند و به اين جهت اجازه‏اى خاص داشتند. يا خود آقاى صالح‏عليشاه كه هرگز لقب صالح‏على نداشتند بلكه از اوّل لقبشان صالح‏عليشاه بود و از همان ابتدا شيخ المشايخ بودند. و به همين دليل وقتى به عتبات رفتند به آقاى فرهنگ اجازه نماز دادند. اين يك مقدار بستگى به حالات و مقامات معنوى خودشان دارد ولى فقرا نبايد اين توقّع را داشته باشند كه مشايخ دستور كلّى بدهند.

10 ـ و اگر موردى مثل مرحوم آقاى حاج شيخ عبداللّه‏ حائرى بود آيا بزرگ وقت خودشان تعيين مى‏كنند كه ايشان اجازات ديگر و بيشترى دارند؟

بله.

11 ـ با توجّه به اينكه در سال‏هاى اخير بيمارى‏هاى روانى تا حدّ زيادى رايج شده است، به‏طورى كه آمار خودكشى در جامعه بالا رفته، حتّى در بين دانشجويان هم خودكشى بيشتر شده است و همان‏طور كه يك بار هم جناب‏عالى فرموديد بيمارى افسردگى به‏عنوان بيمارى قرن شناخته شده و رو به افزايش است، سؤالى كه پيش مى‏آيد اين است كه در سلوك و عرفان سخن از دو اصطلاح قبض و بسط مى‏شود، و گاهى اوقات ابهام ايجاد مى‏شود كه آيا منظور از حال قبض در عرفان همان افسردگى روانى است؟ سؤال بعدى اينكه آيا افسردگى ظاهرى و روانى مى‏تواند در ايجاد حالت قبض عرفانى و بالعكس گشايش و بشّاشيت ظاهرى و روانى مى‏تواند در حالت بسط عرفانى دخالتى داشته باشد يا اصلاً اينها دو مقوله كاملاً متفاوتى هستند؟

روان‏شناسى قديم كه به آن علم‏النّفْس مى‏گفتند، زياد مزاحم عرفان نبود. امّا روان‏شناسى جديد، هم كمك كار عرفان است و هم گاهى اوقات مزاحم عرفان است. روان‏شناسى و روان‏كاوى جديد براى توضيح و توجيه حالات عرفانى مى‏تواند خيلى مفيد باشد، ولى دخالتش در مسائل عرفانى غلط است. افسردگى بنابر آنچه كه روان‏شناسان به آن دِپرسيون (depression) مى‏گويند مربوط به يك حالت روانى و نوعى بيمارى روانى است ولى قبضى كه ما مى‏گوييم حالتى است كه در مسير سلوك براى سالك ايجاد مى‏شود كه اگر توجّه به يك مجموعه مسائل نمايد اين حالت رفع مى‏شود به اين معنى كه اگر كسى به مبدأيى اعتقاد داشته باشد و در مسير حركت به سوى آن مبداء دچار ناراحتى بشود در آن‏صورت از همان مبداء به او كمك مى‏رسد. به‏عنوان مثال اگر كسى كه حالت قبض برايش پيش مى‏آيد به اين موضوع بپردازد كه چون خطاى افراد از جانب خداوند مقدّر مى‏شود، پس چرا خداوند اين همه افراد گناهكار را آفريده و آنگاه آنها را به جهنم مى‏برد، ولى در همين مسير اگر توجّه به آن مبدأ داشته باشد به‏تدريج اين فكر براى او پيدا مى‏شود كه خداوند بخشنده است و از گناهان درمى‏گذرد، لذا اين توجّه، آن فكر را مى‏شويد و تميز مى‏كند، آن فكر را از بين نمى‏برد، بلكه آن را تميز مى‏كند و آن‏وقت او به زندگى عادى برمى‏گردد. امّا در بيمارى افسردگى زندگى معاش شخص موجباتى را فراهم مى‏كند كه اصلاً اعتقاد به مبدأيى كه آفرينش همه‏چيز از اوست، پيدا نمى‏كند. او براى حل مشكلات و مسائلش هرچه جستجو مى‏كند تا درمان يا راه‏حلّى پيدا كند، پيدا نمى‏كند. اين موضوع باعث مى‏شود كه به خودكشى روى آورد. ولى اگر همين حالات و مسائل براى عارف، صوفى، سالك، پيش بيايد، ساير افكارى كه دارد به كمكش مى‏آيد. به اين ترتيب، آثار مشتركى در قبض عرفانى و افسردگى روانى هست ولى درمانش متفاوت است.

12 ـ آيا كمك فقرا براى رفع حال قبض برادر ايمانيشان مؤثّر است؟

بله. همين يادآورى و تذكّر كه قرآن مى‏فرمايد: اِنَّ الذِّكْرى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنينَ(4) مفيد است به اين معنى كه وقتى مؤمنى به برادر ايمانيش نكاتى را يادآورى مى‏كند او را كمك كرده است زيرا در اين‏صورت آن افكار صحيح مى‏آيد و كم‏كم آن فكر قبلى را شستشو مى‏دهد.

13 ـ سؤالى كه اينجا باقى مى‏ماند اين است كه همان‏طور كه فرموديد، توجّه به ذكر در حالت بسط ميسّر است امّا الآن به‏خصوص در شرايط كنونى و وضع زندگى اجتماعى، در خود نماز به زحمت مى‏شود حالت تذكّر و حضور قلب پيدا كرد، حال چگونه مى‏شود در زندگى اجتماعى فعلى، با اين همه گرفتارى‏ها و تكثّر كارها و تكثّر فكر و تفرقه خاطر، به‏ياد خدا بود؟

اوّل بايد بپرسيم مقصود از خدا و ياد خدا چيست؟ خداوند در قرآن مى‏فرمايد: نَفَخْتُ فيهِ مِنْ روحى(5)، پس اين نفخه الهى كه در وجود ماست، از همان خداست. چنان‏كه مولوى مى‏گويد:

آنان‏كه طلب‏كار خداييد، خود آييد

بيرون ز شما نيست شماييد، شماييد

كه البتّه برخى به مفهوم مصراع اوّل توجّه ندارند و به غلط "خود آييد" را "خداييد" مى‏نويسند و مى‏خوانند.

به طالب در موقع گرفتن بيعت ايمانى دستورالعمل و ذكرى داده مى‏شود كه به هر اندازه بتواند به آن عمل كند تدريجا آن ذكر قلبى و ياد خدا جزء وجودش مى‏شود مثل اينكه فرض كنيد اگر كسى تشنه باشد نياز ندارد كه شما به او ياد بدهيد كه چگونه آب بخورد، او به‏محض اينكه آب را ببيند مى‏خورد يعنى اگر آن حالت تشنگى در وجودش پيدا شود ديگر همه‏چيز برايش آب مى‏شود:

آب كم جو تشنگى آور به دست

تا بجوشد آب از بالا و پست(6)

بنابراين اگر سالك به انجام آن دستور ادامه دهد كم‏كم به يك احساس و دركى مى‏رسد كه خودش وجودى ندارد جز وجود خداوند يعنى متوجّه مى‏شود كه از خود چيزى ندارد و اين حالت همان توجّه و به ياد خدابودن است. ولو به‏صورت ظاهر و به اصطلاح اللّه‏ اللّه‏ نگويد. چنان‏كه از يكى از ائمّه(ع) مروى است كه مى‏فرمايد: من نماز مستحبّى بسيار مى‏خواندم. پدرم به من فرمودند اين‏قدر به نماز نپرداز البتّه نه اينكه حضرت فرمودند نماز نخواند بلكه مقصودشان اين بود كه فقط به‏صورت ظاهر عبادت نپردازد بلكه به معنا و حقيقت آن هم توجّه داشته باشد. و يا در اصول كافى از حضرت صادق روايت شده كه مى‏فرمايند: پدرم راه مى‏رفت ذكر مى‏گفت، سخن مى‏گفت، ذكر مى‏گفت، غذا مى‏خورد ذكر مى‏گفت. حال نكته اينجاست كه انسان هنگام جويدن لقمه كه نمى‏تواند ذكر بگويد پس گويى منظور آن است كه وجود حضرت درواقع ذكر بود. مؤمن هم تا به آن مراتب عاليه نرسيده است، به هر اندازه كه مى‏تواند نبايد ياد خدا را فراموش كند. خدا در مورد فراموشى در قرآن فرموده وَ اِمّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطانُ(7) (اگر شيطان تو را از ذكر و ياد خدا غافل كرد، تو هم تا متوجّه شدى استغفار كن و ذكرت را بگو) يعنى در هر صورت به همان اندازه كه مى‏توانى بايد مشغولِ ذكرت باشى. البتّه اينكه مى‏گويند هميشه در حال ذكر باشد، آن حالت ايده‏آل است. ما آن وقت‏ها در درس جبر خط مجانب مى‏خوانديم يعنى يك خط كجى را در كنار يك خط راستى مى‏كشيديم و آن خط كج را ادامه مى‏داديم كه به آن خط راست نزديك و نزديك‏تر مى‏شد ولى به آن نمى‏رسيد. حالا ما هم حركت به‏سوى آن خط مجانب را ادامه داده و رو به سوى او مى‏رويم، ولى كاملاً به او نمى‏رسيم.

پا نوشتها:

***اين گفتگو در پانزدهم ارديبهشت ماه 1388 شمسى انجام شده است.

1- سوره انعام، آيه 164.

2- سوره انفال، آيه 25.

3- سوره فتح، آيه 10.

4- سوره ذاريات، آيه 55.

5- سوره حجر، آيه 29.

6- مثنوى معنوى، تصحيح توفيق سبحانى، دفتر سوم، بيت 3213.

7- سوره انعام، آيه 68.

مصاحبه اختصاصی سایت مجذوبان نور باحضرت آقاى حاج دكتر نورعلى تابنده (مجذوب‏عليشاه)

احضار دو درویش نعمت اللهی گنابادی به اداره اطلاعات

rightsun1 — Tue, 01 Sep 2009 05:35:00 GMT

احضار دو درویش نعمت اللهی گنابادی به اداره اطلاعات

در ادامه احضار و بازجویی های دراویش در روزهای گذشته دیروز نیز دو تن از دراویش سلسله نعمت اللهی گنابادی ساکن بیدخت به اداره اطلاعات گناباد احضار شد ند.

به گزارش خبرنگار سایت مجذوبان نور ؛روز دوشنبه 9 شهریورماه 1388 کلانتری مرکزی بیدخت با آقای عباسعلی زارع حقیقی متصدی مزار سلطانی بیدخت تماس گرفته و وی را جهت حضور در ستاد خبری اطلاعات شهرستان گناباد احضار نمود. آقای حقیقی در ستاد خبری حاضر و به سوالات مأمورین امنیتی پاسخ گفت .

بنابر این گزارش ؛ سوالات مأمورین اطلاعات از آقای حقیقی تماماً در راستای تکمیل تحقیقات پیرامون ممنوعیت دفن اموات در مزار سلطانی بیدخت بوده و وی را تهدید نموده اند که در صورت دفن مجدد اموات برخورد جدی تری صورت خواهد گرفت .

همچنین صبح امروز علی کاشانی فر یکی دیگر از دراویش گنابادی نیز از سوی اداره اطلاعات گناباد احضار که پس از حضور در محل ستاد خبری ، پیرامون حوادث اخیر در گناباد و برخوردهای صورت گرفته با اجتماع قانونی دراویش مقابل دادگستری این شهرستان از وی سوالاتی شده است .

موضوع دراویش گنابادی را، به مسئله نظام تبدیل نکنید!؟!

rightsun1 — Mon, 31 Aug 2009 19:27:34 GMT

موضوع دراویش گنابادی را، به مسئله نظام تبدیل نکنید!؟!

امروز آقای مصطفي كواكبيان نماینده مردم سمنان در مجلس شورای اسلامی در مقام مخالف، خطاب به وزير پيشنهادي اطلاعات گفت : "من به طور جدي با گروه و افراد منحرف مخالفم، اما در مورد بحث دراويش گناباد ی كه اصلا مساله نظام نبود، ولي يك دفعه به مساله نظام تبديل شد مي‌خواهيد با اين مسائل چگونه برخورد كنيد." تابناک

سایت مجذوبان نور: ازتذکر این نماینده محترم به آقای مصلحی وزیر پیشنهادی وزارت اطلاعات در دولت دهم ، هم جای شادی دارد و هم نگرانی !!

خوشحالی از آن جهت که به هر شکل علیرغم بیداد چکمه پوشان قدرت و به بند و زنجیر کشیدن شیعیان علوی وبستن دهان سالکان طریقت مرتضوی، فریاد مظلومیت دراویش گنابادی در روزدرویش (سوم اسفند ماه 1387) از دیوارهای ضخیم حائل میان مردم و نمایندگان آنها درمجلس شورای اسلامی گذشته و به گوش مجلسیان رسیده است . این واقعه هر چند دیر، اما به هر صورت می تواند سکوت حاکم بر خانه ملت را شکسته، نمایندگان دیگر را تشویق به دفاع از حقوق قانونی موکلین وتمامی شهروندان این مرز و بوم نماید.

پس از این شادی زود گذر! شاید بایستی تامل کرد و نگران بود که طوفانی دیگر در راه است ،زیرا چند ساعتی از این اظهارات نگذشته بود که نگهبانان سکوت و سانسوراین خبررا به سلیقه خویش تفسیر کرده در بوق و کرنا نمودند که نماینده محترم سمنان خواستار برخورد با دراویش گنابادی شده است .!؟!

در دولت نهم ، تخریب سه حسینیه در شهرهای قم، بروجرد واصفهان ، بازداشت ، محاکمه و مجازات شمار زیادی از دراویش به شلاق ، زندان و تبعید،دستگیری و محاکمه وکلای دراویش و صدور محکومیت آنها به حبس و شلاق و ابطال پروانه وکالت، آن هم بر اساس گزارشات وزارت اطلاعات، اخراج دراویش از پستهای آموزشی واداری به موجب نامه های اداره کل تعیین صلاحیت و اسناد وزارت اطلاعات، تنها گوشه ای از تعرضات مسئولین امنیتی به دراویش گنابادی می باشد.

امیدواریم معاندین تصوف، دست از عناد و دشمنی بر دارند و حقوق قانونی دراویش را تضییع ننمایند ، بلکه حقوق انسانی همه ایرانیان را محترم دارند و بر اساس قانون عمل نمایند واز آه مظلوم بترسند که :

آه دل درویش به سوهان ماند

گر خود نبرد ،برنده را تیز کند